Poprzedni temat «» Następny temat
Oświetlenie akwarium roślinnego
Autor Wiadomość
darma11 
Administrator



Pomógł: 57 razy
Wiek: 43
Dołączył: 19 Mar 2011
Posty: 3063
Skąd: Płock
Wysłany: 2011-03-27, 09:20   Oświetlenie akwarium roślinnego

Wstęp

Chciałbym Wam przekazać trochę informacji dotyczących założenia i funkcjonowania akwarium roślinnego. Pamiętam moje negatywne doświadczenia w utrzymaniu roślin w akwarium sprzed wielu lat. Pamiętam zapał towarzyszący zakupowi roślin, który pryskał w momencie gdy wszystkie rośliny padały. Z perspektywy czasu i wiedzy którą w ciągu ostatnich trzech lat nabyłem, śmieszne wydają się dziś moje ówczesne działania i nie dziwi mnie fakt, iż nie potrafiłem utrzymać flory w zbiorniku.
Najgorszą rzeczą w akwarystyce roślinnej jest pośpiech a najcenniejszą cierpliwość. Pamiętajcie o tym, gdy będziecie prowadzić swój zbiornik. Póki co proszę Was o cierpliwość w czytaniu moich tekstów a mogę nieskromnie obiecać, że stosując się do moich rad będziecie niedługo cieszyć się podwodny ogrodem w swoim domowym zaciszu.
Z lekcji biologii (obecnie w podstawówce nie ma biologii a jest przedmiot, który nazywa się przyroda) ze szkoły podstawowej z pewnością pamiętamy, że rośliny lądowe do procesu fotosyntezy wykorzystują: światło, dwutlenek węgla (CO2), temperaturę, wodę i sole mineralne, czyli mikro i makroelementy. Wszystko to są to tak zwane czynniki egzogenne. Intensywnośc oddziaływania tych czynników na procesy rozwojowe roślin zależy od ich kompleksowego działania. Prawo minimum Liebiga mówi, że możliwość rozwoju i wzrostu organizmu określa ten składnik, którego jest najmniej w stosunku do zapotrzebowania. Czynnikiem ograniczającym wzrost i rozwój rośliny może być niska temperatura, niedobór wody, mikro czy makroskładników, światła, czy niskie stężenie CO2. Przy rozważaniach odnoszących się do roślin wodnych siłą rzeczy odrzucamy wodę a także temperaturę, bo nie zakładam, iż będę uprawiał moje rośliny w akwarium trzymanym jesienią czy zimą na balkonie czy chociażby w nieogrzewanym pomieszczeniu. Choć latem można pobawić się w uprawę roślin wodnych na balkonie. Poniżej prezentuję limnophile aromatice (ta, której stożki wybarwiają się u mnie na różowo) którą przyciąłem i umieściłem w starym akwarium na balkonie i zacząłem nawozić. Jak widać z dobrym skutkiem, mimo wyraźnego zaniedbania z mojej strony wykształciła już swoją formę nadwodną i zaczęła wypuszczać kwiaty.


W części naszego forum poświęconego akwariom roślinnym będę starał się omówić każdy z tych elementów w osobnych dziale. Dziś omówię sprawy związane z oświetleniem akwarium roślinnego.

Więc zaczynamy
Gdy w 2007 roku po raz pierwszy zobaczyłem na pewnym forum akwaria roślinne nie mogłem oderwać oczu od soczystej zieleni, zgrabnej kompozycji i wiedziałem że coś podobnego stworzę u siebie. Pamiętam jak kilka lat wcześniej próbowałem oświetlić żarówką energooszczędną o mocy 7 Wat akwarium o pojemności 37 litrów. Owe światło paliło się przez 3-4 godziny dziennie i miało żółtą barwę a efekt był taki, że nawet mchy, które są mało wymagające pod względem oświetlenia nie wytrzymały i obumarły. A przecież światło to podstawowy i niezbędny warunek fotosyntezy naszych roślin, której intensywność zależy od natężenia światła oraz jego barwy.
Zacząłem przeglądać forum, zadawać pytania aż przyszedł moment, gdy postawiłem pierwsze niewielkie akwarium. Już wiedziałem, że konstruując do niego oświetlenie będę musiał uwzględnić trzy podstawowe parametry źródła światła. Po pierwsze: moc światła; po drugie: temperaturę barwową i po trzecie: współczynnik oddawania barw (choć ten parametr ważniejszy jest dla nas niż dla roślin).

1. Moc światła

To najważniejszy parametr w uprawie roślin wodnych. Im więcej watów ma źródło światła (np. świetlówka), tym większa charakteryzuje ją moc. Moc światła dla roślin akwariowych oblicza się na podstawie stosunku mocy oświetlenia wyrażonego właśnie w watach (W) do pojemności akwarium wyrażonej w litrach (l), czyli W/l. Jeśli zatem jedna z naszych forumowiczek posiada akwarium o wymiarach 60 cm x 30 cm x 30 cm, co daje nam pojemność 54 litrów i ma w standardowej pokrywie umieszczoną świetlówkę o mocy 15 wat, to dzieląc tę ilość watów przez pojemność akwarium otrzymujemy współczynnik równy 0,27 W/l. (czyli 15/54=0,27)
Jakie jest zatem zapotrzebowanie naszych roślin na moc światła, czyli na ten nasz współczynnik? To co napiszę, nie do końca pokrywa się z tym o czym możecie przeczytać w różnego rodzaju artykułach w Internecie i wynika z moich doświadczeń w tym względzie, a uważam mianowicie, że ilość światła preferowana przez niektórych autorów jest zawyżona. Uważam, że 0,5 W/l to wartość wystarczająca do utrzymania wielu interesujących roślin akwariowych. By ukierunkować strumień światła na powierzchnię wody dobrze jest zaopatrzyć się w odbłyśniki, lub chociaż wyłożyć pokrywę od wewnątrz folią aluminiową , by ciemny plastik nie pochłaniał strumienia świetlnego.
W tym miejscu pozwolę sobie na uwagę na temat oryginalnych pokryw dostępnych w sklepach. Gdy obliczycie sobie stosunek watów do litrów w oryginalnych, dostępnych pokrywach, to okaże się, że żadna z nich nie daje współczynnika 0,5 W/l. Czyli mając do dyspozycji oryginalną pokrywę nie jesteśmy w stanie cieszyć się akwarium holenderskim (roślinnym). Poniżej prezentuję światło, jakie posiadam w swojej pokrywie. Jako że posiadam akwarium o pojemności 112 litrów a oryginalna pokrywa była wyposażona w dwie świetlówki liniowe T5 po 24 wat mocy każda (2x24W), dawało to niecałe 0,43 W/l. By zwiększyć moc światła dołożyłem jedną świetlówkę kompaktową niezintegrowaną na trzonku G23 o mocy 11W. W związku z tym łączna moc oświetlenia zawarta w tej pokrywie zwiększyła się do 59 wat, co przy pojemności 112 litrów dało 0,52 W/l. Z taką ilością światła mogłem już pokusić się o uprawę wymagających roślin.


Uważam, że gdybym posiadał maksymalnie 0,7-0,8 W/l mógłbym stworzyć piękniejszy podwodny ogródek z jeszcze bardziej wymagającymi roślinami.
Na koniec omawiania tego parametru jakim jest moc światła, chcę powiedzieć młodym adeptom, że przelicznik wat na litr (W/l) stosujemy do mocy, która widnieje na źródle światła. Często producent raczy nas opisami na opakowaniach żarówek energooszczędnych, gdzie stwierdza, że świetlówka kompaktowa o mocy 20W jest odpowiednikiem żarówki tradycyjnej o mocy 100W. W naszych obliczeniach bierzemy pod uwagę te 20W a nie 100W

2. Temperatura barwowa

Przy omawianiu tego parametru oświetlenia skorzystam z fachowej pomocy i podeprę się dwoma tekstami, które w czytelniejszy sposób przedstawią interesujące nas zagadnienie. Światło z którym mamy do czynienia na co dzień czyli światło słoneczne jest w sposób naturalny punktem odniesienia dla opisywania i porównywania dla sztucznych źródeł światła. Fizyczna definicja światła widzialnego mówi, że jest to promieniowanie elektromagnetyczne o długości fali pomiędzy 280 i 780 nanometrów. Każdej długości fali jest przyporządkowany określony kolor światła. Poniżej schemat przedstawia różne długości fali elektromagnetycznej wyrażone w nanometrach.(1)



Naturalne światło słoneczne składa się z promieniowania o różnej długości fal, czyli ze światła różnej barwy. Widoczne dla nas światło białe składa się z promieniowania czerwonego (o największej długości fali 650-760 nm), pomarańczowego (595-650 nm), żółtego (575-595 nm), zielonego (490-575 nm), niebieskiego (425-490 nm) i fioletowego (400-425 nm). Różne typy źródeł światła w mniejszym lub większym stopniu mogą uwypuklać poszczególne zakresy promieniowania, często jest to przedstawiane na opakowaniach lamp w postaci wykresu, co jest pomocne w wyborze interesujących nas produktów. W zależności od składu emitowanego przez lampy światła różna będzie jego barwa, najczęściej jest ona opisywana w postaci "temperatury barwy" wyrażonej w stopniach Kelvina.(2)
Porównanie źródeł światła:
światło świecy 1900 K
konwencjonalna żarówka 2700 K
halogen 3000 K
światło słoneczne w godz. 9-15 5400-5900 K
światło słoneczne przed godz. 9 ok. 4800 K
światło słoneczne po godz. 15 ok. 4900 K
dzień pochmurny ok. 7000 K (3)

W akwariach słodkowodnych wykorzystujemy światło o temperaturze barwowej z przedziału 4000 – 10000K. O ile w akwarystyce morskiej stosowane jest światło o wysokiej temperaturze barwowej, to w akwarystyce słodkowodnej wykorzystuje się światło z przedziału 4000 – 10000 Kelvinów.
Pamiętacie tę moją energooszczędną żarówkę, która emitowała żółtą barwę i pod którą nawet mech nie rósł. Najprawdopodobniej miała ok. 2700-3000K. Najlepiej, jeśli mamy w pokrywie kilka źródeł światła (np. kilka świetlówek), wtedy możemy zastosować świetlówki o mieszanej temperaturze barwowej, by oddać jak najszerszy skład światła słonecznego. W moim akwarium, jak widzieliście na zdjęciu znajdują się dwie świetlówki liniowe T5 o mocy 24W, gdzie temperatura barwowa jednej z nich wynosi 10000 stopni Kelwina a drugiej 6800K. Natomiast temperatura barwowa kompaktu niezintegrowanego o mocy 11W wynosi 6500K.

3. Współczynnik oddawania barw

Współczynnik ten mówi nam, jak wiernie postrzegamy kolory oświetlonych przedmiotów, czyli w naszym przypadku przede wszystkim roślin i rybek. Współczynnik ten zawiera się w przedziale od 0 do 100. Im większy jest współczynnik danego źródła światła, tym oświetlane przez niego przedmioty będą wyglądać tak samo w dzień jak i wtedy gdy oświetlane są przez to źródło światła po zapadnięciu zmroku. Współczynnik oddawania barw oznacza się symbolem Ra. W przypadku oświetlenia mojego akwarium współczynnik Ra, dla Philips Aquarelle producent określa jako większe od 90 dla drugiej świetlówki liniowej Philips TLD 965 Ra wynosi 92 a dla kompaktu niezintegrowanego Ra wynosi 80 lub powyżej tej wartości. Współczynnik oddawania barw, podobnie jak temperaturę barwową możemy łatwo odczytać z kodu umieszczonego na samej świetlówce.

Jak prosto oczytać z kodu parametry źródła światła

Jeśli na świetlówce, lub jej opakowaniu nie ma wprost oznaczonej temperatury barwowej i współczynnika oddawania barw, to możemy odczytać te parametry z kodu. Kod ten składa się z trzech cyfr. Na przykład: Philips …39W/840, Philips …18W/865, albo Philips… 24W/965. Pierwsza liczba z tego trzy cyfrowego kodu zawsze oznacza współczynnik oddawania barw. Jeżeli jest to cyfra 8, to współczynnik oddawania barw będzie wynosił 80 lub będzie większy, jeśli będzie to cyfra 9, to współczynnik oddawania barw będzie wynosił 90 lub będzie większy. Dwie następne cyfry oznaczają temperaturę barwową. Jeżeli jest to liczba 40, to znaczy że temperatura barwowa tego źródła światła wynosi 4000 stopni Kelwina, a jeśli jest to liczba 65, to temperatura barwowa wynosi najczęściej 6500 K.
Podsumowanie: Wiemy już na podstawie jakich parametrów dobierać oświetlenie do naszego akwarium. Moc światła powinna oscylować w granicach 0,5 W/l. Jeśli będzie trochę mniej, to też wiele z ciekawych gatunków roślin będziemy mogli uprawiać, jeśli będzie więcej, to tym lepiej, gdyż pozwoli nam to już na uprawianie bardziej wymagających gatunków. Po drugie wybieramy źródło światła o temperaturze barwowej z zakresu 4000-10000 stopni Kelwinów. Jeśli akwarium będzie oświetlać tylko jedna świetlówka, to najlepsza będzie o temperaturze barwowej od 5000 do 6500K. Jeżeli mamy dwie świetlówki, to niech ich temperatury barwowe wynoszą: 6500K-10000K lub 5000K-6500K. Jeśli będą to trzy świetlówki, to 4000K-6500K-10000K, lub 5000K-6500K-10000K lub 6500K-6500K-10000K. Choć to oczywiście nie jedyne możliwe zestawienia a jedynie przykłady. W moim akwarium, jak wcześniej wspomniałem mam: 6500K-6800-10000K. Po trzecie kupując oświetlenie, najlepiej niech ma wysoki współczynnik oddawania barw na poziomie Ra=80-90 i więcej.
A jak długo oświetlać akwarium? W strefie tropikalnej dzień przez cały rok trawa w przybliżeniu ok. 12 godzin. Możemy ten czas odtworzyć, jednak uważam, że 10 godzin powinno wystarczyć. Światło w moim akwarium pali się 9 godzin dziennie.
I już zupełnie na zakończenie. Źródło światła swoją drogą a jego zamontowanie swoją. Obecnie pojawiło się w sklepach wiele zestawów do zmodernizowania tradycyjnych pokryw, które uważam że są potrzebne. Ze swojej strony zachęcam jednak do skonstruowania własnej pokrywy. Jeśli posiadamy trochę zdolności technicznych i manualnych oraz mamy dostęp do odpowiednich narzędzi, to bardzo fajnym materiałem do wykonania takiej pokrywy jest spienione PCV. Materiał bardzo wdzięczny i podatny na obróbkę. Z tego materiału wykonałem pokrywę na akwarium o pojemności 17,5 litra, w której umieściłem świetlówkę kompaktową niezintegrowaną o mocy 11W i temperaturze barwowej 6500K, którą później zamontowałem w aktualnym zbiorniku. A wyglądała ona tak:


Przy najbliższej okazji postaram się w dalszej części tego tekstu opisać wszystkie dostępne źródła światła stosowane w akwarystyce roślinnej.

Bibliografia
1. Witold Sławiński, Oświetlenie w akwariach słodkowodnych, [w] http://www.witsla.republika.pl/oswietlenie.htm
2. Maciek Grzywaczewski, Oświetlenie akwarium, [w] http://www.wta.org.pl/pli...swietlenie.html
3. Witold Sławiński, Oświetlenie w akwariach słodkowodnych, [w] http://www.witsla.republika.pl/oswietlenie.htm

Pozdrawiam i zapraszam do dyskusji
darma11
Ostatnio zmieniony przez darma11 2012-02-29, 22:04, w całości zmieniany 1 raz  
 
     
PaPa 
Poznaje temat


Wiek: 33
Dołączyła: 18 Lut 2012
Posty: 155
Skąd: Płock
Wysłany: 2012-02-29, 21:04   

tak czytam i czytam, czy oby na pewno powinno być 1000k?

"Po drugie wybieramy źródło światła o temperaturze barwowej z zakresu 4000-1000 stopni Kelwinów. Jeśli akwarium będzie oświetlać tylko jedna świetlówka, to najlepsza będzie o temperaturze barwowej od 5000 do 6500K. Jeżeli mamy dwie świetlówki, to niech ich temperatury barwowe wynoszą: 6500K-1000K lub 5000K-6500K. Jeśli będą to trzy świetlówki, to 4000K-6500K-1000K, lub 5000K-6500K-1000K lub 6500K-6500K-1000K. Choć to oczywiście nie jedyne możliwe zestawienia a jedynie przykłady. W moim akwarium, jak wcześniej wspomniałem mam: 6500K-6800-1000K"

a nie 10000K?

najpierw jest zaznaczony przedział od 4000 do 10000k , a później piszesz że 1000K. Jeśli jest ok to proszę wykasować ten post, zaś jeśli to pomyłka to ... przynajmniej wiadomo, że niektórzy czytają ze zrozumieniem :)
 
     
darma11 
Administrator



Pomógł: 57 razy
Wiek: 43
Dołączył: 19 Mar 2011
Posty: 3063
Skąd: Płock
Wysłany: 2012-02-29, 22:02   

Tak Paula, masz rację. To moja pomyłka. Dokładam jedno zero. Przepraszam za błąd.
Tylko nie pisz, że prosisz o wykasowanie tego postu, bo nie rozumiem jakim prawem o to prosisz. Jak czytałaś punkt 2 analizowanego tekstu, to ewidentnie widzisz że ilość zer jest prawidłowa. Poza tym jeśli miałbym faktycznie na myśli 1000 K, to zapisałabym przedział 1000K - 6500K a nie 6500K - 1000K, bo to nie logiczne.
Ale faktycznie wykryłaś mój błąd i to jest fakt.
 
     
Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz załączać plików na tym forum
Możesz ściągać załączniki na tym forum
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  



Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group
Stworzył: PatrykSpec | Edytował: kooza (TrzecI)